Veldpost

Woordenboek:
Veldpost: Brievenpost voor het leger te velde.
Veldpostdienst: Postdienst voor het leger te velde.

Facteur

19de eeuw
In het begin van de Belgische Opstand van 1830 werd er een nieuwe Koeriersdienst opgericht. Onder aanduiding van ‘veldpost’ werkte deze dienst operationeel tijdens de Tiendaagse veldtocht van 1831.

Volgens het Koninklijk Besluit (K.B.) waarbij de dienst werd opgericht moest ook het personeel worden samengesteld uit postbeambten. De veldpostdienst kwam in 1839 weer tot zijn einde en is gedurende de negentiende eeuw niet meer actief geweest.

Facteur20ste eeuw
Er brak in de twintigste eeuw voor de militaire postverzorging een nieuwe tijdperk aan. De legerleiding besloot in 1904 na ± 65 jaar afwezigheid voor de jaarlijkse manoeuvres weer een veldpost in dienst te nemen. In de tussen tijd is er erg veel veranderd. Met de komst van de telegrafie was de veldpost geen belangrijke communicatiemiddel meer tussen het militaire kade ter velde en de regering in Den Haag. Grote deels liepen de berichtenstroom via de telegraaf of de telefoon. Door deze veranderingen kreeg de veldpost meer een vorm van dienstverlening tussen de militaire en het thuis front. Door een tekort aan ervaring moest de veldpostdienst samenwerken met de civiele posterijen omdat de manoeuvres in de regel één tot 1 ½ week duurde . De veldpostdienst beschikte in 1909 over eigen vervoermiddelen zoals een “groene gelakte (Fiat) postwagen”. De regel was dat de veldpostdienst vanwege de kleine omvang zoveel mogelijk ontlast moest worden. Op het moment dat de post van de militaire was voor zien van duidelijke en goede adressering moest de civiele post de stuk bezorgen.

Postauto

1914 –1918
Opnieuw werd er in de eerste mobilisatie maanden van 1914 de veldpostdienst opgericht. De veldpostdienst bestonden uit expeditie- en veldpostkantoren.In de regel zouden de veldpostkantoren toegevoegd worden aan divisies, stellingen, linies en zelfstandige eenheden. Een expeditiekantoor verwerkt de poststroom van en voor verschillende veldpostkantoren. De veldpostdienst groeide in de eerste 3 maanden van de mobilisatie uit tot een organisatie met het hoofdexpeditiekantoor in Den Haag. En drie expeditiekantoren in Utrecht, Numansdorp en Den Bosch en twaalf veldpostkantoren. Er werkte zo’n dertig man waarvan de helft burgers op een veldpostkantoor. In 1916 kwam er nog één veldpostkantoor bij. Door de grote aanbod van correspondentie liep de bezorging van de post niet helemaal vlekkeloos. Bij Koninklijk Besluit van 28 augustus 1914 nr. 60 werd er vrijstelling van briefport verstrekt voor correspondentie voor en door militaire. Dit bleek één van de oorzaken te zijn waarom het niet vlekkeloos liep.Op grote schaal werd er gebruik maar ook misbruik door de gemobiliserende troepen gemaakt. Op 15 september 1915 werd ook de portvrijstelling voor officieren afgeschaft.Tijdens de mobilisatie van 1914 werkte de veldpostdienst en de rijkspostdienst nauw samen. Elke dienst had zo zijn specialisme waar door er enige rivaliteit ontstond. De civiele post werkte sneller met correcte geadresseerde post, maar als er adressen niet klopte dan was de kans op bezorging bij de veldpost groter.In 1918 verdween de veldpostdienst weer enige jaren van het toneel.

Postauto
Postauto 1910-1914
Werd tijdens de mobilisatie 1914-1918 gebruikt
voor het vervoer van veldpost.

1939-1940
Op 24 augustus 1939 besloot het Nederlandse kabinet de voormobilisatie af te kondigen. Ongeveer 50.000 groot-verlofgangers werden opgeroepen die samen met de nog altijd gemobiliseerde grenstroepen de algemene mobilisatie moesten beschermen. Op 28 augustus aan het eind van de ochtend werd het telegram verstuurd waarin de algemene mobilisatie werd afgekondigd. De lichtingen 1924 t/m 1939 kwamen volledig onder de wapenen, waardoor in totaal ongeveer 280.000 man paraat was.Voor de zoveelste keer werd de Veldpostdienst op 23 augustus weer ingesteld. Ditmaal was het verboden om op militaire post en civiele adres te zetten dat was vanwege de geheimhouding. Als men niet het verbod naleefde dan werd de post retour gezonden. Een goede militaire adres bestond slechts uit, RANG, NAAM en EENHEID en de aanduiding “veldpost.

Facteur

VeldpostDoor onbekendheid met de plaatsen waar de eenheden gelegerd waren en de slechte adressering en een enorm aanbod aan poststukken zorgden ervoor dat de postverwerking gedurende de eerste dagen nogal veel vertraging opliep. Door een grote ruimte gebrek op de hoofd expeditiekantoor in Den Haag werd de grote vertraging veroorzaakt. Dit werd al veel minder tot dat zij verhuisden naar het nieuwe postkantoor aan de Johannes Camphuysstraat. De post was erg belangrijk voor het moreel van de troepen daarom werd er veel gedaan om de achterstand weg te werken. Na een week was men de toestand meester omdat de poststroom 24 uur per dag werd verwerkt door een ploeg van twintig PTT personeelsleden uit Rotterdam.

De veldpost zat in 1939 bij het 2de regiment Genietroepen afdeling verbindingsdienst.

> Lees meer over de organisatie van de veldpost

VeldpostkantoorVeldpostambtenaren
De directeur-Generaal der Posterijen, Telegrafie en telefonie wijst aan, welke ambtenaren bij de veldpostwerkzaam zullen zijn.
Zij worden aangeduid met de titel van:

  1. Inspecteur van de veldpost
  2. Chef van de veldpost
  3. Directeur v.h. hoofdexpeditiekantoor of van een expeditiekantoor
  4. Directeur van een veldpostkantoor
  5. Ambtenaar bij de veldpost.