Aanwinsten - september 2007

Sigarettendover

Athur Seyss-Inquart (1892-1946) was een Oostenrijkse jurist en politicus die in het begin tot de gematigde vleugel behoorde van de Oostenrijkse nazi's. In 1940 benoemde Hitler hem tot Rijkscommissaris van het door de Duitsers bezette Nederland. Seyss-Inquart wenste dat Nederland zijn koningin zou vergeten, maar de meeste mensen dachten daar anders over en hun gehechtheid aan Oranje vond telkens nieuwe aangrijpingspunten.

Hofprediker ds. W.Welten, die in 1937 het huwelijk van prinses Juliana en prins Bernhard had ingezegend, heeft het volgende gedicht gewijd aan de vlucht van koningin Wilhelmina:

Neen, 't was geen vlucht die U deed gaan
Maar volgen, waar God riep
'k Vraag niet wat in U is doorstaan,
Een strijd, hoe zwaar, hoe diep.

Wij knielen naast en met U neer,
Tot God de blik, de hand;
Geef Neerland aan Oranje weer,
Oranje aan Nederland.

Er kome dan wat komen mag,
W' aanbidden, zwijgen stil;
De nacht zij zwart, omfloerst de dag,
Geschiede Heer, uw wil.

Aanvankelijk probeerde Seyss-Inquart met zachte hand de Nederlanders voor zich te winnen, onder meer via publieke optredens en het oprichten van Duits-Nederlandse vriendschapinitiatieven maar naarmate de oorlog vorderde werd zijn houding echter steeds grimmeriger. Seyss-Inquart trad hard op tegen het Nederlands ondergronds Verzet. Hij wordt bovendien verantwoordelijk gehouden voor de deportatie van meer dan honderdduizend Nederlandse Joden naar concentratiekampen.

De haat van de Nederlandse bevolking tegen de rijkscommissaris was groot. Deze sigarettendover is een voorbeeld van stil protest tegen zijn aanwezigheid.
De dover is gemaakt van een muntje van 5 cent. Het voetje is gemaakt van een muntje van 1 cent. Het stukje munt bovenop is een kwart uit een munt van 1 cent. Samen vormen ze 'zes en een kwart', de bijnaam van de gehate, mank lopende, Seyss-Inquart.
Op zes-en-een-kwart kon je maar beter een sigaret uitdrukken, luidt de boodschap.

Seyss-Inquart woonde tijdens zijn verblijf in Nederland op het landgoed Clingendael te Wassenaar. In 1946 werd hij tijdens de processen van Neurenberg ter dood veroordeeld wegens zijn misdaden tegen de menselijkheid.

Chris Sangers
Met dank aan OorlogsVerzetMuseum Rotterdam.

Zie ook: